सिक्किम
जेठ ३० ।
सिक्किमको डिक्चुस्थित सरकारी वरिष्ठ माध्यमिक विद्यालयले विद्यार्थीहरूमा वातावरणीय चेतना अभिवृद्धि गर्ने तथा दिगो फोहोर व्यवस्थापन प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले प्रभावकारी फोहोर वर्गीकरण तथा पुनःप्रयोग (रिसाइक्लिङ) कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ।
विद्यालयले लागू गरेको उक्त कार्यक्रमअनुसार फोहोरलाई स्रोतबाटै वर्गीकरण गर्ने प्रणाली अपनाइएको छ । यसका लागि भिजेको फोहोर, सुख्खा फोहोर र प्लास्टिकजन्य फोहोर छुट्टाछुट्टै सङ्कलन गर्न ‘फोहोर वर्गीकरण क्षेत्र’ स्थापना गरिएको विद्यालयले जनाएको छ।
दैनिक रूपमा कक्षाको अन्तिम पिरियडमा प्रत्येक कक्षाका कक्षा प्रतिनिधिहरूले फोहोर सङ्कलन गरी वर्गीकरण गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । सम्बन्धित शिक्षकले सो फोहोरको तौल नापेर नियमित अभिलेख राख्ने कार्य गर्दै आएका छन्।
त्यसैगरी, वर्गीकृत फोहोरलाई कागज, प्लास्टिक लगायतका प्रकारअनुसार छुट्टाछुट्टै बोरामा सङ्कलन गरी सुरक्षित रूपमा भण्डारण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
विद्यालयले मध्याह्न भोजन बाट निस्कने साग-सब्जीका छिल्काहरूलाई फाल्नुको सट्टा सङ्कलन गरी गाई तथा बाख्राको आहारका रूपमा प्रयोग गर्ने अभ्यास समेत सुरु गरेको छ । यसले जैविक फोहोरको सदुपयोग सुनिश्चित गरेको छ ।
सुख्खा फोहोरलाई थप प्रशोधन वा व्यवस्थापनका लागि विद्यालयको निर्धारित डम्पिङ क्षेत्रमा सुरक्षित रूपमा राखिने गरिएको छ ।
कार्यक्रम अन्तर्गत विद्यार्थीहरूलाई फोहोर सामग्रीको पुनःप्रयोग तथा पुनर्चक्रण गर्न पनि प्रोत्साहित गरिएको छ । यसै पहलमा विद्यार्थीहरूले फोहोर सामग्रीबाट उपयोगी हस्तकला सामग्री निर्माण गरेका छन्, जसअन्तर्गत फोहोर वस्तु प्रयोग गरी टेबलक्लोथ तयार गरिएको विद्यालयले जनाएको छ ।
विद्यालयको यस अभियानले विद्यार्थीहरूमा वातावरणप्रति जिम्मेवारीको भावना विकास गर्नुका साथै पुनःप्रयोग र पुनर्चक्रणको संस्कारलाई प्रवर्द्धन गर्दै विद्यालय परिसरलाई स्वच्छ, सुन्दर र वातावरणमैत्री बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको पुष्प शर्मा बताउनुहुन्छ ।
